• +95 (0)9 425 705 270
  • info@cdes.org.mm

ဖက္ဒရယ္စနစ္ဆိုသည္မွာ အဘယ္နည္း။

• ဖက္ဒရယ္စနစ္ဆုိသည္မွာ ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စုအဖြဲ႕ဝင္ျပည္နယ္မ်ားအေနျဖင့္ သက္ဆိုင္ရာမူဝါဒ နယ္ပယ္မ်ားတြင္ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒအရ အာမခံခ်က္႐ိွေသာ ကိုယ္ပိုင္ျပဌာန္းခြင့္(Self-determination) ကို က်င့္သံုးခြင့္႐ိွၿပီး အျခားမူဝါဒနယ္ပယ္မ်ားတြင္ သေဘာတူထားသည့္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ႏွင့္အညီ အာဏာ ကို ခြဲေဝက်င့္သံုးလ်က္ အစိုးရအဆင့္ဆင့္အၾကား အာဏာခြဲေဝျခင္း ႏွင့္ သက္ဆုိင္ေသာ ဖြဲ႕စည္းပံု အေျခခံဥပေဒဆိုင္ရာယႏၲရားတစ္ခုျဖစ္သည္။

ဖက္ဒရယ္စနစ္ကို အဘယ္ေၾကာင့္က်င့္သံုးသင့္သနည္း။

• ကိုယ္ပိုင္လကၡဏာ - ကိုယ္ပိုင္လကၡဏာ၊ တိုင္းရင္းသားမ်ဳိးႏြယ္စု၊ နယ္ေျမေဒသ သို႔မဟုတ္ ဘာသာ စကား မတူကြဲျပားေသာလူထုမ်ား နယ္ေျမေဒသအလိုက္ေနထိုင္ရာ ႏုိင္ငံမ်ားတြင္ တည္ၿငိမ္ေအးခ်မ္းစြာ အတူယွဉ္တြဲေနထိုင္ရန္ နည္းလမ္းတစ္ရပ္အျဖစ္လည္းေကာင္း က်င့္သံုးသင့္ပါသည္။

• အက်ိဳးျဖစ္ထြန္းမႈကို ေရွးရႈၿပီး လုပ္ကိုင္ေဆာင္႐ြက္ႏိုင္မႈ - ဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ားကို အသင့္ေလ်ာ္ ဆံုးအဆင့္တြင္ ခ်မွတ္ျခင္း၊ အာဏာခ်ဳပ္ကိုင္မႈလြန္ကဲျခင္းမွကာကြယ္ျခင္း ႏွင့္ ဒီမိုကေရစီ စနစ္အရ ပါဝင္ေဆာင္႐ြက္လာႏိုင္မည့္ အခြင့္အလမ္းမ်ားကို ပိုမိုဖန္တီးေပးျခင္းျဖင့္ အမ်ားျပည္သူ ဆိုင္ရာ ဝန္ေဆာင္မႈမ်ားကို ပိုမိုေကာင္းမြန္စြာ ေဆာင္႐ြက္မည့္နည္းလမ္းတစ္ရပ္အျဖစ္လည္းေကာင္း က်င့္သံုုးသင့္ပါသည္။

မည္သည့္ေနရာတြင္ ဖက္ဒရယ္စနစ္ကို က်င့္သံုးသင့္သနည္း။

• ဖက္ဒရယ္စနစ္မ်ားသည္ ယဉ္ေက်းမႈအရကြဲျပားျခားမႈမ်ားျပားေသာ သို႔မဟုတ္ နယ္ေျမအလြန္ က်ယ္ျပန္႔ႀကီးမားေသာႏိုင္ငံမ်ားႏွင့္ အမ်ားအားျဖင့္ ဆက္ႏႊယ္ေလ့႐ိွပါသည္။ ထင္႐ွားသည့္ ဖက္ဒရယ္ ႏိုင္ငံမ်ား ႏွင့္ ဖက္ဒရယ္မက်တက်ႏိုင္ငံမ်ား (Quasi- federal Countries) တြင္ အာဂ်င္တီးနား၊ ဘယ္လ္ဂ်ီယံ၊ ဘရာဇီး၊ ကေနဒါ၊ ဂ်ာမနီ၊ အိႏိၵယ၊ မေလး႐ွား၊ ႏိုင္ဂ်ီးရီးယား၊ ပါကစၥတန္၊ စပိန္၊ ေတာင္အာဖရိက ႏွင့္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုတို႔ ပါဝင္ပါသည္။

မည္သည္တို႔က အဓိကအခ်က္မ်ားျဖစ္သနည္း။

ဖက္ဒရယ္စနစ္ဆိုသည္မွာ အစိုးရအဆင့္ဆင့္အၾကား အာဏာကို ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒအရ သတ္မွတ္ထား သည့္အတိုင္းခြဲေဝက်င့္သံုးေစေသာ အစိုးရစနစ္တစ္ရပ္ ျဖစ္ပါသည္။ အမ်ားအားျဖင့္ (၁) ႏိုင္ငံေတာ္အဆင့္၊ ဗဟိုအဆင့္ သို႔မဟုတ္ ဖက္ဒရယ္အဆင့္၊ ႏွင့္ (၂) ျပည္နယ္ သို႔မဟုတ္ ေဒသႏၲရအဆင့္ ဟူ၍ အဓိက အဆင့္ (၂) ဆင့္ ႐ိွသည္။ သို႔ရာတြင္ အခ်ဳိ႕ကိစၥရပ္မ်ား၌ ဖက္ဒရယ္စနစ္သည္ ေဒသႏၲရအစိုးရ၏ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံ ဥပေဒပါအာဏာမ်ားကို အသိအမွတ္ျပဳျခင္းျဖင့္ေသာ္လည္းေကာင္း (ဥပမာ - ေတာင္အာဖရိက) နယ္ေျမ ေဒသဆိုင္ရာ ႏွင့္ ဘာသာစကားဆိုင္ရာ ဖက္ဒရယ္စနစ္တို႔ေရာယွက္ေနေသာ ႐ႈပ္ေထြးသည့္ပံုစံတစ္ရပ္ကို ဖန္တီးျခင္းျဖင့္ ေသာ္လည္းေကာင္း (ဥပမာ - ဘယ္လ္ဂ်ီယံ) အဆင့္ (၃) ဆင့္ ခြဲေဝမႈတစ္ရပ္ ျဖစ္ႏိုင္ပါသည္။ 
ဖက္ဒရယ္စနစ္သည္ ကြဲျပားျခားနားသည့္လူမ်ဳိးစုမ်ားကို အားလံုးအတြက္အေရးႀကီးေသာကိစၥရပ္မ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ ခြဲေဝထားသည့္အာဏာကိုက်င့္သံုးလ်က္ ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စု၏အစိတ္အပိုင္းအျဖစ္ ပါဝင္ ျခင္း ေစျခင္းျဖင့္ သက္ဆိုင္ရာသတ္မွတ္နယ္ေျမမ်ားအလိုက္ မိမိတို႔အတြက္အေရးပါေသာအခ်ဳိ႕ကိစၥရပ္မ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ အာမခံထားသည့္ကုိယ္ပိုင္အုပ္ျပ႒ာန္းအုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ကို က်င့္သံုးခြင့္ျပဳသည္။ 
ဖက္ဒရယ္စနစ္ကို က်င့္သံုးသင့္သည့္ အဓိကအေၾကာင္းရင္း ႏွစ္ရပ္႐ိွပါသည္ -
• ကိုယ္ပိုင္လကၡဏာအေပၚအေျခခံသည့္ ဖက္ဒရယ္စနစ္ - ယဉ္ေက်းမႈအားျဖင့္၊ ဘာသာစကားအားျဖင့္၊ ကိုးကြယ္ယံုၾကည္ရာဘာသာတရားအားျဖင့္၊ သို႔မဟုတ္ အျခားနည္းအားျဖင့္ ကြဲျပားျခားနားသည့္ မ်ဳိးႏြယ္စု ႏွစ္စု သို႔မဟုတ္ ထိုထက္ပိုမိုမ်ားျပားေသာ မ်ဳိးႏြယ္စုမ်ားအေနျဖင့္ နယ္ေျမတစ္ခုတြင္ အတူ တကြေနထိုင္ရန္ အခ်ိဳ႔ေသာအက်ဳိးစီးပြားအရေသာ္လည္းေကာင္း၊ ကိုယ္ပိုင္လကၡဏာ အ ရေသာ္လည္းေကာင္း လံုေလာက္စြာ ဘံုတူညီမႈ႐ိွေသာ္လည္း အဆိုပါနယ္ေျမအတြင္း ကိုယ္ပိုင္အု ပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ကို ေတာင္းဆိုႏိုင္သည္အထိ အခ်ိဳ႔ေသာအက်ဳိးစီးပြားအရေသာ္လည္းေကာင္း၊ ကိုယ္ပိုင္လကၡ ဏာအရ ေသာ္လည္းေကာင္း လံုေလာက္စြာ ကြဲျပားျခားနားမႈ႐ိွျခင္း (ဥပမာ - ကေနဒါ၊ ဆြစ္ဇာလန္) ၊

• အက်ိဳးျဖစ္ထြန္းမႈကို ေရွးရႈသည့္ ဖက္ဒရယ္စနစ္ - ယဉ္ေက်းမႈအရ တူညီေသာ္လည္း ပထဝီ အေနအထားအရ ႀကီးမားေသာႏိုင္ငံတစ္ႏိုင္ငံအေနျဖင့္ တစ္မ်ဳိးသားလံုးစည္းလံုး ညီညြတ္ေရးကို ထိန္းသိမ္းၿပီး အမ်ဳိးသားေရးမူဝါဒဆိုင္ရာကိစၥရပ္မ်ားကို အတူတကြပူးေပါင္း ေဆာင္႐ြက္လ်က္ အာဏာ မ်ားကို ခြဲေဝျခင္း ႏွင့္ အရင္းအျမစ္သယံဇာတမ်ားကို ပိုမိုထိန္းခ်ဳပ္ ေဆာင္႐ြက္ ခြင့္ျပဳျခင္း၊ ေဒသ ခံျပည္သူူလူထုမ်ားအေပၚ မူဝါဒမ်ားခ်မွတ္ခြင့္ျပဳျခင္းျဖင့္ ဒီမိုကေရစီအရ ကိုယ္စားျပဳ မႈႏွင့္ တာဝန္ယူတာဝန္ခံမႈတို႔ကို ျမႇင့္တင္ေပးႏိုင္ပါသည္။

ဖက္ဒရယ္စနစ္၏အျခားေပၚေပါက္လာႏိုင္ေသာ အက်ဳိးေက်းဇူးမ်ား

ဖက္ဒရယ္အစိုးရအဖြဲ႕သည္ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကို ေလးစားလိုက္နာေသာဝါဒ (Constitutionalism) ႏွင့္ မတူကြဲျပားမႈမ်ားကို ေလးစားလက္ခံေသာဝါဒ (Pluralism) တို႔မွ ေပါက္ဖြားလာခဲ့ပါသည္။ ဖက္ဒရယ္စနစ္အရ ႏိုင္ငံေတာ္အဆင့္ ႏွင့္ ျပည္နယ္အဆင့္အစိုးရအဖြဲ႕မ်ားအၾကား လုပ္ပိုင္ခြင့္အာဏာခြဲေဝရေသာေၾကာင့္ မည္ သည့္အဆင့္အစိုးရအဖြဲ႕ထံတြင္မွ် အႂကြင္းမဲ့အာဏာမ႐ိွေပ။ စနစ္က်နၿပီးေကာင္းမြန္စြာအေကာင္အထည္ေဖာ္ ႏုိင္ေသာဖက္ဒရယ္စနစ္သည္ သေဘာတူထားသည့္ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒဆိုင္ရာစည္းမ်ဉ္းစည္းကမ္းမူေဘာင္ ႏွင့္အညီ ဟန္ခ်က္ညီေသာ လုပ္ပိုင္ခြင့္အာဏာမ်ား ႏွင့္ လူနည္းစုသာ႐ိွေသာမ်ဳိးႏြယ္စုမ်ားကို အသိအမွတ္ ျပဳမႈတို႔အၾကား ေဆြးေႏြးညိႇႏိႈင္းမႈအေပၚမူတည္ေသာေၾကာင့္ အဓိပၸာယ္သတ္မွတ္ခ်က္အရ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံ ဥပေဒကို လိုက္နာၿပီး မတူကြဲျပားမႈမ်ားကို ေလးစားလက္ခံပါသည္။

(ဆက္လက္ေဖာ္ျပရန္ရွိသည္။)

**************************************************
IDEA အဖြဲ႔အစည္းမွ ထုတ္ေ၀ထားေသာ ဖက္ဒရယ္ စာေစာင္မွ အခ်ိဳ႕ကို ကိုးကားၿပီး NCA-S EAO ရံုးမွာ ဘာသာ ျပန္သည္။

Share:

Tags: ဖက္ဒရယ္စနစ္ဆိုသည္မွာ,အဘယ္နည္း။

Author : Administrator
Comments
Leave a Comment